Το Ψαλτήριον (Μάιος 2010)

Εκφραστής του Νεοελληνικού διαφωτισμού (1770-1820) υπήρξε ο Ευγένιος Βούλγαρης. Από τη μελέτη των πηγών συμπεραίνουμε ότι ακολουθούσε την «εκσυγχρονιστική σχολή» σκέψης της εποχής του, που είναι επηρεασμένη από τον ευρωπαϊκό Κλασικισμό και Διαφωτισμό. Γεννημένος στην Κέρκυρα, διευθυντής της Αθωνιάδας εκκλησιαστικής ακαδημίας στο Άγιο Όρος και επίσκοπος στο πατριαρχείο της Ρωσίας. Ανάμεσα στα έργα του, κυρίως φιλοσοφικά, διακρίνουμε μια πραγματεία του περί μουσικής, αναφερόμενος κυρίως στη θέση της μουσικής μέσα στο ναό την ώρα της λατρείας.

Αυτή η πραγματεία γράφτηκε στα 1775 αλλά εκδόθηκε στη Τεργέστη το 1868. Πηγές έμπνευσης του Ευγένιου Βούλγαρη για αυτό το κείμενο του είναι κυρίως αρχαιοελληνικές και ευρωπαϊκές ενώ επικεντρώνει τη μελέτη του στη χάρη, τη δύναμη, τη χρήση και την ωφέλεια της μουσικής. Έτσι στο κατά πόσο η μουσική  προάγει τα ήθη των ανθρώπων, ο Ευγένιος τονίζει ότι όλα τα είδη της μουσικής είναι χρήσιμα για τον άνθρωπο στη σωστή χρονική στιγμή και αναλογία. Απλά ο καθένας μας πρέπει να κάνει τη σωστή επιλογή των καλών και ωφέλιμων μελωδιών από τις απορριπτέες και άχρηστες μελωδίες. Ως νεωτεριστής, αναφέρει ότι η σύγχρονη για την εποχή του μουσική είναι ισοδύναμα ωφέλιμη για το ανθρώπινο ήθος με τις παλαιότερες μουσικές που προάγουν μέσω της αρμονίας την ανθρώπινη φύση.

Οι πατέρες της εκκλησίας μας αναφέρουν ότι μέσω της προσευχής μπορούμε να απαλλαχτούμε από τις ασθένειες της ψυχής και του σώματος ενώ ο Ευγένιος συμφωνεί τονίζοντας ότι με την μουσική θεραπεύεται η ψυχή και το ανθρώπινο πνεύμα. Έτσι η μουσική εισέρχεται στο σώμα είτε από τη ψυχή αφού διευθετεί το σώμα και λύει τα πάθη τα οποία ξεκινούν από αυτή, είτε από το πνεύμα όπου μετατρέπει την άτακτη ζωηρότητα του αίματος σε αρμονική, βάζοντας σε τάξη το ανθρώπινο σώμα. Φαίνεται καθαρά ότι ο Ευγένιος είναι βαθύτατα επηρεασμένος από τις ευρωπαϊκές αντιλήψεις περί φιλοσοφίας της εποχής του καθώς αναφέρεται σε κοινά στοιχεία με το έργο «Εγκυκλοπαίδεια» του γάλλου Ντιντερό.   

Εκτός από τα ήθη και τα πάθη του ανθρώπου, ο Ευγένιος κάνει αναφορά στη Πραγματεία του και στην επίδραση της μουσικής στη καθημερινή μας ζωή. Πιο συγκεκριμένα, ο Ευγένιος αναφέρεται στη καθημερινή εργασία όπου ο εργαζόμενος ακούγοντας μουσική διαμορφώνει μια ευχάριστη διάθεση και μια ζωηρότητα, η οποία τον βοηθά να αντέξει την επίπονη εργασία του. Αυτό το απόσπασμα της Πραγματείας θεωρήθηκε ως προάγγελος της θεωρίας του ρυθμού στην εργασία η οποία διατυπώθηκε στα τέλη του 19^ου αιώνα στη Γερμανία.

Τέλος, ο Ευγένιος ασχολείται με τη χρήση των οργάνων, όχι μόνο μέσα στο ναό, αλλά και στη καθημερινή ζωή. Στην ουσία ο Ευγένιος προσπαθεί να δικαιολογήσει τη χρήση των οργάνων κάνοντας μια ιστορική αναδρομή της χρήσης της μουσικής στη λατρεία ενώ εξισώνει την μονόφωνη φωνητική μουσική της ανατολικής ορθόδοξης εκκλησίας με την ενόργανη μουσική της δυτικής εκκλησίας. Αναφέρεται στα πρωτοχριστιανικά χρόνια όπου η μουσική δεν χρειαζόταν στη λατρεία καθώς οι «θερμοί» πνευματικά πιστοί αρκούνταν στις ευαγγελικές περικοπές ενώ η εκκλησία ζήτησε «την εκ του μέλους βοήθεια» όταν εμφανίστηκε η «πνευματική ψυχρότης».     

Περισσότερα »

Το Ψαλτήριον (Απρίλιος 2010)

      H εβδομάδα από το Άγιο Πάσχα μέχρι την επομένη Κυριακή, δηλαδή, την Κυριακή του Θωμά, λέγεται «Διακαινήσιμος». Πως πήρε την ονομασία αυτή; Ουσιαστικά η ονομασία προέρχεται από την πρωτοχριστιανική εποχή όπου στην Εκκλησία υπήρχε η τάξη των Κατηχουμένων, αυτών δηλαδή που προέρχονταν από τους ειδωλολάτρες ή τους Ιουδαίους και διδάσκονταν την αλήθεια της χριστιανικής πίστεως για να γίνουν μέλη της με το μυστήριο του Βαπτίσματος. Το μυστήριο του Βαπτίσματος δεν ήταν τότε ατομικό ή οικογενειακό γεγονός, όπως σήμερα, αλλά γεγονός που αφορούσε το πλήρωμα και το σύνολο της Εκκλησίας. Γι’ αυτό οι Κατηχούμενοι βαπτίζονταν ομαδικά κατά τη νύχτα του Μ. Σαββάτου προς την Κυριακή του Πάσχα. Με το Βάπτισμα στο νερό ο «παλαιός άνθρωπος», ο άνθρωπος της αμαρτίας με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος πεθαίνει και γεννιέται ο νέος, ο ανακαινισμένος, αυτός που ζει την αναγέννηση, την ανανέωση. Η εβδομάδα που ακολουθούσε το Πάσχα ονομάζεται «διακαινήσιμος» γι’ αυτό το γεγονός της ανακαινίσεως. Επειδή οι βαπτισμένοι ολόκληρη την εβδομάδα φορούσαν λευκά φορέματα ονομάζεται και «λευκή εβδομάδα».

      Οι εφτά ημέρες της διακαινησίμου εβδομάδας θεωρούνται το ίδιο εορτάσιμες και ως «μία» μέρα , όπως η Κυριακή του Πάσχα. Οι πιστοί σύμφωνα με τους κανόνες της Έκτης Οικουμενικής Συνόδου πρέπει να τη γιορτάζουν με πνευματική ευφροσύνη, ψάλλοντας ψαλμούς και ύμνους, και όχι με χορούς και διασκεδάσεις, συμμετέχοντας όλη την εβδομάδα στη λατρεία της Εκκλησίας κοινωνώντας καθημερινά, αν και την προηγουμένη ημέρα έφαγαν αρτύσιμα φαγητά. Κατά τη διακαινήσιμη εβδομάδα τρώμε κρέας και την Τετάρτη και την Παρασκευή καθώς ο πένθιμος χαρακτήρας της νηστείας δεν έχει θέση στο γεγονός της Αναστάσεως του Χριστού. Πιο συγκεκριμένα στον 66ο κανόνα παρατηρούμε ότι «Κατά δε την εβδομάδα της Διακαινησίμου ακινδύνως κρεωφαγήσομεν κατά την αυτής Τετράδα και Παρασκευήν· ως μία γαρ λογίζεται Κυριώνυμος το επταήμερον τούτο διάστημα». 

     Κατά τη διακαινήσιμη εβδομάδα ψάλλεται καθημερινά η ακολουθία του Πάσχα χωρίς το «Δεύτε λάβετε φως», που είναι μεταγενέστερη συνήθεια και που δεν αναφέρεται στα έντυπα Πεντηκοστάρια. Η ακολουθία αυτή έγινε κατά μίμηση της ακολουθίας του «Αγίου Φωτός» του ναού του Παναγίου Τάφου των Ιεροσολύμων. Ένα άλλο χαρακτηριστικό στις ακολουθίες αυτή την εβδομάδα είναι ότι στην αρχή κάθε ακολουθίας ψέλνεται το «Χριστός Ανέστη» δέκα φορές καθώς δεν διαβάζεται ούτε ο προοιμιακός ψαλμός στην ακολουθία του εσπερινού ούτε ο εξάψαλμος στην ακολουθία του όρθρου. Πολλοί λένε ότι γιορτάζουμε κάθε χρόνο τη «Διακαινήσιμο» εβδομάδα για λόγους ιστορικούς. Η Εκκλησία δεν ζει όμως με το παρελθόν καθώς ο λόγος του εορτασμού είναι καθαρά πνευματικός. Επειδή λόγω των αμαρτιών μας μολύνουμε τον λευκό χιτώνα του βαπτίσματος χρειαζόμαστε με τη μετάνοια εξαγιασμό. Χρειάζεται πάλι να γίνουμε ναός του Αγίου Πνεύματος.

      Ως συνέχεια αυτής της εορτάσιμης περιόδου από την Κυριακή του Θωμά μέχρι την απόδοση του Πάσχα, αντί του Τρισάγιου ψέλνουμε το «Χριστός Ανέστη» τρεις φορές χωρίς το «Βασιλεύ Ουράνιε». Αυτό δεν γίνεται βέβαια μετά το «Νυν απολύεις» και το «Αγαθόν το εξομολογείσθε» γιατί δεν υπάρχει ο πνευματικός ρόλος αντικατάστασης του Τρισάγιου σε αυτά τα σημεία. Έτσι αυτή η Πασχάλια περίοδος τελειώνει στην απόδοση του Πάσχα όπου ψέλνεται η ακολουθία του όρθρου και της θείας λειτουργίας όπως το βράδυ της Ανάστασης την Κυριακή του Πάσχα.

Περισσότερα »

Το Ψαλτήριον (Μάρτιος 2010)

        Από τη Δευτέρα μετά την Κυριακή της Τυρινής, αυτό που ονομάζουμε Καθαρά Δευτέρα, αρχίζει η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και τελειώνει την Παρασκευή πριν από το Σάββατο του Λαζάρου. Είναι περίοδος αυστηρής νηστείας, εκτενών ιερών ακολουθιών και γενικώς πνευματικής περισυλλογής και μετάνοιας. Ακολουθούν το Σάββατο του Λαζάρου και η Κυριακή των Βαΐων, καθώς στο τέλος του Τριωδίου βρίσκεται η Μεγάλη και Αγία Εβδομάδα, όπου η Σταύρωση και η Ανάσταση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, αποτελούν το κέντρο της ζωής μας και της ορθόδοξης πίστης μας.

       Την καθαρά Τετάρτη και συνήθως κάθε Τετάρτη και Παρασκευή, μόνο στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τελείται στους Ιερούς Ναούς η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων για τον λόγο ότι η εκκλησία μας έχει σε χρήση τρεις Θείες Λειτουργίες κατά τις οποίες γίνεται θυσία. Τη Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Βασιλείου και του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου. Επειδή η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι πένθιμη περίοδος, η Εκκλησία μας όρισε οι Λειτουργίες αυτές να τελούνται μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές της Μ. Σαρακοστής. Τις άλλες ήμερες της εβδομάδας δε γίνεται Θεία Λειτουργία.

      Οι χριστιανοί όμως τους πρώτους αιώνες είχαν τη συνήθεια να μεταλαμβάνουν τέσσερις και πέντε φορές την εβδομάδα, γιατί γνώριζαν ότι δεν ήταν δυνατόν να ζουν «εν Χριστώ» άνευ των Αχράντων Μυστηρίων, άνευ του Χρίστου. Για να λυθεί λοιπόν το πρόβλημα της συχνής Θείας Κοινωνίας, η Εκκλησία καθόρισε να τελείται μόνο τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή η κατανυκτική Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων. Σ' αυτή δε γίνεται πλήρης Θεία Λειτουργία, διότι ο Άρτος που θα χρησιμοποιηθεί καθαγιάζεται την προηγούμενη Κυριακή, εμποτίζεται στο Άγιο Αίμα του Κυρίου μας, φυλάσσεται στο Άγιο Αρτοφόριο της Αγίας Τραπέζης και προσφέρεται για Κοινωνία την ημέρα πού τελείται η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία.

      Η Λειτουργία αυτή είναι, κανονικά, εσπερινή, γι' αυτό είναι συνυφασμένη με Εσπερινό. Αυτή η ακολουθία έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που την καθιστούν μοναδική. Έτσι παρατηρούμε ότι προηγείται της Προηγιασμένης, η ακολουθία της Θ' Ώρας. Με το «Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός...» αρχίζει ή Θεία Λειτουργία, στην αρχή της οποίας επισυνάπτεται ο Εσπερινός της επόμενης ημέρας. Όταν αναγιγνώσκονται τα «Προς Κύριον...» (Ψαλτήρι σε τρεις Στάσεις), συνήθως στο τέλος ακούγονται από το Ιερό ήχοι θυμιατού, καθώς η Ωραία Πύλη είναι κλειστή. Αυτή τη στιγμή ο Ιερέας μεταφέρει το Σώμα και Αίμα του Κυρίου από την Αγία Τράπεζα, όπου φυλάχτηκε από την Κυριακή, στην Ιερά Πρόθεση και γι' αυτό οι πιστοί πρέπει να σηκώνονται και να παρακολουθούν νοερά και λογικά τα τελούμενα.

    Στη Μεγάλη Είσοδο, που γίνεται από το συντομότερο δρόμο, επειδή ο Ιερέας μεταφέρει το προηγιασμένο Σώμα και Αίμα του Χριστού μας οι Χριστιανοί γονατίζουν λατρευτικώς, επαναλαμβάνοντας μυστικώς το «Δι' ευχών των Αγίων Πατέρων ημών...». Στο τέλος, αναγιγνώσκονται οι δύο Ψαλμοί: «Ευλογήσω τον Κύριον...» (ο 33ος) και «Υψώσω σε ο Θεός μου...» (ο 144ος), κατά τη διάρκεια των οποίων ο Ιερέας μοιράζει το αντίδωρο και μετά τελειώνει η Λειτουργία, με το «Δι' ευχών...». Το αντίδωρο αυτό είναι το πρόσφορο από το οποίο ο Ιερεύς την Κυριακή έβγαλε τον Αμνό. Γι' αυτό το αντίδωρο στις Προηγιασμένες είναι συνήθως μικρό τεμάχιο. Στις Προηγιασμένες Θειες Λειτουργίες δε μνημονεύονται ονόματα ζώντων και τεθνεώτων, ούτε στην Ιερά Πρόθεση, ούτε στη Θεία Λειτουργία. Στη Λειτουργία αυτή επίσης δεν τελούνται μνημόσυνα, ενώ μπορούν να γίνουν μετά το «Δι' ευχών...» Τρισάγια.

     Μ' αυτό τον ωραίο και σοφό τρόπο και διατηρώντας τον κατανυκτικό χαρακτήρα της περιόδου, έλυσε η Εκκλησία μας το πρόβλημα της συχνής Θείας Κοινωνίας και ήδη οι πιστοί εκτιμώντας αυτή την πνευματική ευκαιρία, κατακλύζουν τους Ναούς, Τετάρτη και Παρασκευή, μεταλαμβάνοντας των Προηγιασμένων αυτών Θείων Δώρων.

Περισσότερα »

Το Ψαλτήριον (Φεβρουάριος 2010)

      Πριν από λίγες μέρες η εκκλησία μας μπήκε στη περίοδο του Τριωδίου, ή όπως λέγεται στην εκκλησιαστική γλώσσα «άνοιξε» το Τριώδιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι το Τριώδιο δεν έχει καμία σχέση με το καρναβάλι και τη χαρά όπως πολλοί νομίζουν αλλά πρόκειται για μια περίοδο μετανοίας και περισυλλογής. Στην ουσία πρόκειται για ένα βιβλίο της εκκλησίας μας το οποίο «ανοίγει», όπως σωστά λέγεται, με την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου και «κλείνει» το Μεγάλο Σάββατο για να το διαδεχθεί ένα άλλο μεγάλο βιβλίο της εκκλησίας μας, το Πεντηκοστάριο.

     Αυτό το βιβλίο περιέχει υμνολογικό υλικό κυρίως του Εσπερινού και του Όρθρου και χρησιμοποιείται μαζί με το Μηναίο και την Παρακλητική. Ονομάζεται Τριώδιο, γιατί στην ακολουθία του όρθρου, όχι των Κυριακών αλλά των άλλων ημερών της εβδομάδας, ο κανόνας δεν έχει εννέα ωδές όπως συνήθως αλλά έχει τρείς ωδές (=Τριώδιον) οι οποίες είναι σταθερά στην Η΄ και την Θ΄ ωδή και διαδοχικά μία από τις πέντε πρώτες. Η περίοδος του Τριωδίου έχει σκοπό να μας προετοιμάσει με νηστεία, προσευχή και μετάνοια, για να υποδεχθούμε τα Άγια Πάθη του Κυρίου και την ένδοξη Ανάσταση Του, καθώς μέσα σε αυτή τη περίοδο περιλαμβάνεται και η Μεγάλη Εβδομάδα.

     Αναλυτικά η περίοδος του Τριωδίου καλύπτει τις τρεις εβδομάδες πριν από τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τις δυο ήμερες Σάββατο του Λαζάρου και Κυριακή των Βαΐων, οι οποίες είναι συνδετικές ήμερες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής με τη Μεγάλη Εβδομάδα και τέλος τη Μεγάλη Εβδομάδα. Οι τρεις πρώτες εβδομάδες λέγονται στην εκκλησιαστική γλώσσα «προφωνήσιμοι» διότι προαναφωνούν τους αγώνες που έχουμε να κάνουμε εναντίον των παθών και των δαιμόνων κατά την διάρκεια της Αγίας Τεσσαρακοστής. Σε αυτή τη περίοδο ανήκουν η Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου όπου διαβάζεται η ομώνυμη παραβολή, στην οποία διακρίνουμε τα αποτελέσματα της υπερήφανης προσευχής του «δικαίου» Φαρισαίου που τελικά δεν εισακούστηκε και της ταπεινής προσευχής του αμαρτωλού Τελώνου, του οποίου η προσευχή ανεβαίνει στον ουρανό ως θυμίαμα. Στην επόμενη Κυριακή αυτή του Ασώτου διαβάζεται η παραβολή του «Άσωτου Υιού» ομιλεί για ένα πλούσιο νέο ο όποιος άσωτα κατασπατάλησε την περιουσία του σε χώρα μακρινή και στο τέλος κατάντησε να βόσκει χοίρους. Τότε μετανόησε και επέστρεψε στον πατέρα του, που τον δέχθηκε με άπειρη αγάπη και στοργή. Ακολουθεί το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω, όπου λέγεται «Σάββατο των Ψυχών» ή Ψυχοσάββατο. Είναι το πρώτο ο τα δύο Ψυχοσάββατα του έτους, το δεύτερο επιτελείται το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής.

      Στη συνέχεια βρίσκουμε την Κυριακή της Απόκρεω, όπου η Κυριακή αυτή λέγεται έτσι γιατί είναι η τελευταία ημέρα της κρεοφαγίας μέχρι το Πάσχα, ενώ οι θείοι Πατέρες όρισαν αυτή την Κυριακή να γίνεται μνεία της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού. Ακολουθεί το Σάββατο των Οσίων Πατέρων, ενώ κακώς επικράτησε να θεωρούνται το Σάββατο αυτό και το Α' Σάββατο των Νηστειών, του θαύματος του Αγίου Θεοδώρου, ως Ψυχοσάββατα. Η Κυριακή της Τυρινής, στο τέλος της τρίτης εβδομάδας του Τριωδίου, και μετά τη διακοπή της κρεοφαγίας, τρώμε τυροκομικά, αυγά και ψάρια όλες τις ημέρες της, καθώς γι' αυτό ονομάστηκε «Τυροφάγου» ή «Τυρινής». Η Εκκλησία μας, χωρίς να θεωρεί μολυσμένη καμία τροφή, επιτρέπει τη βρώση γάλακτος και αυγών και όχι το πρόβατο ή το κοτόπουλο, που τα παράγουν, διότι διακρίνει τις τροφές σε περισσότερο και ολιγότερο βοηθητικές στην εγκράτεια και κατά καιρούς άλλες επιτρέπει και άλλες απαγορεύει.

Περισσότερα »

Το Ψαλτήριον (Ιανουάριος 2010)

     Στην εκκλησία όταν εισέρχεται ο πιστός σε ένα ναό, παρατηρεί εκτός των άλλων προς το εσωτερικό του ναού δύο αναλόγια, τα ψαλτήρια. Γιατί υπάρχουν εκεί; Είναι διακοσμητικός ο ρόλος τους και γιατί είναι δύο; Αυτές είναι οι πρώτες σκέψεις που με αυθόρμητο χαρακτήρα σκέφτεται κάποιος ή πολύ απλά αγνοεί το λόγο ύπαρξη τους. Δεν είναι όμως τυχαία η ύπαρξη τους όπου πολλές φορές διακοσμούνται με περίτεχνα σκαλίσματα.

    Σε μια ιστορική αναδρομή και σύμφωνα με κάποιες εικονογραφίες σε μουσικά χειρόγραφα, οι ψάλτες καθόντουσαν στο κέντρο του ναού χωρισμένοι σε δύο ομάδες με ένα μαέστρο ή αλλιώς χοράρχη. Δεν είναι τυχαίο που ακόμα και σήμερα βρίσκεται στον εξωτερικό περίβολο της Άγιας-Σοφιάς στην Κωνσταντινούπολη το απομηνάρι του ψαλτηριού της φτιαγμένο από μάρμαρο καθώς είναι πανομοιότυπο με αυτά των χειρογράφων. Φαίνεται όμως ότι με τη πάροδο του χρόνου οι χοροί χωρίστηκαν παίρνοντας την θέση τους στα αριστερά και τα δεξιά του ναού καθώς τα αίτια αυτής της αλλαγής χάνονται στα βάθη της εκκλησιαστικής παράδοσης. Θα ήθελα να επικεντρωθώ όμως στη θέση και στη λειτουργικότητα του ψάλτη μέσα στον λατρευτικό τόπο του ναού. Ο ψάλτης είναι ο εκπρόσωπος του λαού μέσα στις ακολουθίες καθώς στις εκφωνήσεις του ιερέα συμπληρώνει ως μια φωνή των προσευχόμενων πιστών.

     Αν αναρωτιέστε γιατί δύο χοροί, δηλαδή δύο ψάλτες αριστερός και δεξής, αυτό συμβαίνει γιατί προκαλούν μεταξύ τους αυτό που ονομάζουμε αντιφωνία. Στην αντιφωνία, συμβαίνει με στίχους των ψαλμών του Δαυίδ, ο ένας χορός ψέλνει κι ο άλλος εξ ίσου συμπληρώνει. Δεν είναι κανένας κατώτερος αφού μέσα στην εκκλησία όλοι είναι ίσοι. Δεν θα πρέπει να λησμονούμε ότι στους κανόνες των οικουμενικών συνόδων των πατέρων της εκκλησίας μας, τονίζεται χαρακτηριστικά ότι είτε πλούσιος είτε φτωχός βρίσκεται στην εκκλησία, είτε νέος είτε γέρος, όλοι αντιμετωπίζονται ως ίσοι. Σίγουρα όμως ο δεξιός ψάλτης απαιτείται να είναι πιο έμπειρος και καλός γνώστης της ψαλτικής τέχνης κι αυτό γιατί τα μουσικά κείμενα του δεξιού χορού είναι πιο δύσκολα. Σε πολλά σημεία φαίνεται ότι ο ιερέας ψέλνει και αυτός καθώς η αντιφωνία χωρίζεται σε τρία μέρη.

     Σε καμιά περίπτωση όμως οι πιστοί δεν πηγαίνουν στο ναό για να θαυμάσουν την ερμηνεία στη ψαλτική του ψάλτη καθώς δεν πηγαίνουν σε συναυλία αλλά σε λατρευτική σύναξη. Το ίδιο δεν θα πρέπει να προσπαθεί να κάνει ο ίδιος ο ψάλτης δείχνοντας το πόσο καλλίφωνος είναι και τι φωνητικές δυνατότητες έχει. Δυστυχώς αυτό σήμερα αυτό ισχύει καθώς ο άνθρωπος έχει δυσνοήσει τον λειτουργικό ρόλο του ψάλτη μέσα στην εκκλησία. Έτσι ο ναός μετατρέπεται από μέρος προσευχής και χώρος λατρευτικών συνάξεων, σε συναυλιακό χώρο και μέρος για κοινωνικές σχέσεις. Ο ψάλτης είναι απλά ένας βοηθός τόσο για τον ιερέα όσο και για τους πιστούς καθώς παίζει ενεργό ρόλο στην λατρευτική και συμμετοχική σειρά των ακολουθιών. Τονίζεται ιδιαίτερα ότι ο ρόλος του ψάλτη είναι ενεργός στην πνευματική κατάσταση που δημιουργείται την ώρα των ακολουθιών μέσα στο ναό καθώς η μουσική δημιουργική διαδικασία συμβάλει εκείνη την ώρα τα μέγιστα στη λατρεία.

Περισσότερα »